Baby Bag

„არტერიული ჰიპერტენზია გლობალურად სიკვდილიანობის წამყვან მიზეზად რჩება“ - ინტერვიუ რამაზ ბათავანთან

„არტერიული ჰიპერტენზია გლობალურად სიკვდილიანობის წამყვან მიზეზად რჩება“ - ინტერვიუ რამაზ ბათავანთან

„არტერიული ჰიპერტენზია გლობალურად სიკვდილიანობის წამყვან მიზეზად რჩება, ამ დაავადების გართულებით წელიწადში 10,4 მილიონი ადამიანი იღუპება. არტერიული ჰიპერტენზიის მქონე პაციენტთა 50% - ზე მეტს აქვს გულ-სისხლძარღვთა დაავადებით გართულების რისკი. არაკონტროლირებულ არტერიულ ჰიპერტენზიას სერიოზული გართულებები მოსდევს, შეიძლება განვითარდეს ინსულტი (იშემიური ან ჰემორაგიული), აორტის ანევრიზმა ან /და განშრევება, სტენოკარდია, თირკმლის ქრონიკული უკმარისობა, თვალის ბადურის დაზიანება.

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის შეფასებით, ინსულტების 54% და გულის იშემიური დაავადების შემთხვევების 47% არტერიული წნევის პირდაპირი შედეგია, ამდენად, არტერიული ჰიპერტენზია წარმოადგენს გულ-სისხლძარღვთა ავადობისა და სიკვდილიანობის ერთ-ერთ მთავარ რისკფაქტორს. ბოლო ათწლეულების განმავლობაში ინსულტის შემთხვევების კლება დიდწილად გამოწვეულია არტერიული წნევის ადეკვატური კონტროლით“ - რამაზ ბათავანი.

საკითხის ირგვლივ, MOMSEDU.GE გთავაზობთ ინტერვიუს 30-წლიანი პროფესიული გამოცდილების მქონე, „ნიუ ჰოსპიტალსის“ კარდიოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელ რამაზ ბათავანთან.

- რა არის არტერიული ჰიპერტენზია?

რამაზ ბათავანი: „თანამედროვე სამედიცინო სახელმძღვანელოები არტერიულ ჰიპერტენზიას განმარტავენ როგორც არტერიული წნევის 140/90 მმ. ვწყ. სვ. და მეტად მომატებას. არტერიული წნევა არა სტატიკური, არამედ დინამიური მაჩვენებელია და ფიზიკური დატვირთვისა თუ ფსიქოემოციური მდგომარეობის მიხედვით იცვლება. ჯანმრთელ ადამიანებში წნევა ფიზიკური დატვირთვის დროს იმატებს, ხოლო მოსვენებისას ნორმას უბრუნდება. არტერიული ჰიპერტენზიის დროს კი წნევა, როგორც მოსვენების, ისე დატვირთვის დროს სცდება დასაშვები ნორმის ფარგლებს.

- არტერიული ჰიპერტენზიის რა ფორმები არსებობს და როგორი სიმპტომებით ხასიათდება?

რამაზ ბათავანი: „არტერიული წნევა კლასიფიცირდება, როგორც პირველადი (ესენციური) და მეორადი. ესენციური ჰიპერტენზიის მქონე პაციენტებში არცერთ კლინიკურ მეთოდს არ შეუძლია განსაზღვროს არტერიული წნევის მომატების კონკრეტული მიზეზი. მეორადი არტერიული ჰიპერტენზია გამოწვეულია რომელიმე ორგანოს პათოლოგიით. ჰიპერტენზიის მქონე პირთა 10-15%-ს აქვს პოტენციურად განკურნებადი მიზეზით გამოწვეული მეორადი ჰიპერტენზია. მეორადი ჰიპერტენზიის მიზეზებია: თირკმლის არტერიის სტენოზი, ჰიპერალდოსტერონიზმი ან ფეოქრომოციტომა. პაციენტს, რომელსაც აწუხებს რეზისტენტული არტერიული ჰიპერტენზია, არტერიული წნევა ადეკვატურად ვერ კონტროლდება მაშინაც კი, თუ ის რეგულარულად იღებს დანიშნულ მედიკამენტებს. უხშირესად არტერიული ჰიპერტენზია იწყება კონკრეტული სიმპტომის გამოვლენის გარეშე, ზოგჯერ მისი დიაგნოსტირება შემთხვევითი გაზომვის დროს ხდება, ამიტომ რეკომენდებულია, რომ ამ დაავადების საწყის ეტაპზე გამოვლენისა და მკურნალობის მიზნით, მოზრდილმა ადამიანმა ჩაიტაროს შესაბამისი სკრინინგი: 24- საათიანი ამბულატორიული წნევის მონიტორინგი. სიმპტომები, რომლებიც ახასიათებს არტერიულ ჰიპერტენზიას მოიცავს: თავის ტკივილს, თავბრუსხვევას, სუნთქვის გაძნელებას, დაღლილობას, მოთენთილობას, ზოგჯერ ცხვირიდან სისხლდენას“.

- რა არის ნორმა?

რამაზ ბათავანი: „ოპტიმალურია თუ წნევა არ აღემატება 120/80-ს, ნორმალური წნევის ციფრების მერყეობს 120-139/80-85 ფარგლებში. 18-იდან 40 წლამდე ქალების ნორმა 110/68, ხოლო ამავე ასაკის მამაკაცებში 119/70 ფარგლებშია, 60 წელზე მეტი ასაკის ქალებსა და მამაკაცებში კი - 135/70. ზრდასრული მოსახლეობის თითქმის 1/3-ს აქვს მომატებული არტერიული წნევა. ამერიკის კარდიოლოგიური საზოგადოებები თავიანთ უახლეს რეკომენდაციებში არტერიული წნევის მნიშვნელობებს 130–139/85–89 მმ. ვწყ. სვ. დიაპაზონს მიიჩნევენ, როგორც I ხარისხის ჰიპერტენზიას, მაგრამ აქვე აცხადებენ, რომ საწყის ეტაპზე მკურნალობა უნდა წარიმართოს მედიკამენტების გარეშე. ევროპული გაიდლაინებით კი ეს მაჩვენებელი (130-139/85-89) აღიარებულია, როგორც ნორმის ზედა დიაპაზონი და რეკომენდებულია ჩატარდეს მედიკამენტური მკურნალობა მხოლოდ იმ პაციენტებში, რომელთაც აქვთ გულ-სისხლძარღვთა დაავადების ძალიან მაღალი რისკი.“

- როდის უნდა მიმართონ პაციენტებმა ექიმს?

რამაზ ბათავანი:მინიმალური სიმპტომების გამოვლენისთანავე რეკომენდებულია ექიმის კონსულტაციის მიღება, თავის ტკივილის, ზოგადი სისუსტის, ადვილად დაღლის, გულის ფრიალის სიმპტომები აუცილებლად საჭიროებს გამოკვლევასა და შესაბამისი ზომების მიღებას. ასევე უნდა გვახსოვდეს, რომ არტერიული ჰიპერტენზია საწყის ეტაპზე შეიძლება იყოს შენიღბული და პაციენტს არ ჰქონდეს გამოხატული ჩივილები. გვხვდება შემთხვევები, როდესაც მომატებულ წნევას ზოგიერთი პაციენტი არ ანიჭებს დიდ მნიშვნელობას და თვლის რომ ეს მისი წნევაა, ამგვარი მიდგომა საფრთხის ქვეშ აყენებს ორგანიზმის სხვა სისტემებს. ადეკვატური მკურნალობის გარეშე არტერიული ჰიპერტენზია გარდა გულ-სისხლძარღვთა სისტემისა, აზიანებს თავის ტვინს, მხედველობასა და თირკმლებს.“

- როგორ მკურნალობთ არტერიულ ჰიპერტენზიას?

რამაზ ბათავანი: „არტერიული ჰიპერტენზიის მკურნალობა ძირითადად მედიკამენტურია, მოწოდებულია სხვადასხვა ჯგუფის წნევის დამწევი პრეპარატები, როგორც ცალკე, ასევე კომბინირებული სახით. მათ მოქმედების განსხვავებული მექანიზმები აქვთ, ბუნებრივია, რომ ყველა პაციენტს არ შეიძლება ერთი და იმავე პრეპარატით ვუმკურნალოთ. როგორც წესი, არტერიული წნევის დამწევი პრეპარატების შერჩევა ხდება პაციენტის ასაკის, თანმხლები დაავადებების, კლინიკური და ლაბორატორიული მონაცემების გათვალისწინებით, ამიტომ ექიმის კონსულტაცია არის ძალიან მნიშვნელოვანი, თვითმკურნალობამ შეიძლება საფრთხე შეუქმნას პაციენტის ჯანმრთელობას.“

- რა უნდა გაითვალისწინონ ადამიანებმა, რომელთაც არტერიული ჰიპერტენზია აწუხებთ?

რამაზ ბათავანი: „პაციენტებმა, რომელთაც მაღალი წნევა აწუხებთ, უნდა გადახედონ საკუთარ ყოველდღიურ რეჟიმს, პირველ რიგში, საჭიროა სწორი კვება, სტრესის შემცირება, ზომიერი ფიზიკური აქტივობა, წონის დაკლება, ქოლესტერინის დიეტის დაცვა, სუფრის მარილის შეზღუდვა, თამბაქოს მოწევის შეწყვეტა, ალკოჰოლური სასმლის მინიმალურად მიღება და პერიოდულად ექიმთან ვიზიტით არტერიული წნევის სათანადო კონტროლის მიღწევა.“

R. 

კარდიოლოგიის და კარდიოქირურგიის თანამედროვე ასპექტები - „ნიუ ჰოსპიტალსის“ ორგანიზებით კონფ...
„ნიუ ჰოსპიტალსის“ ორგანიზებით სამედიცინო-კარდიოლოგიური კონფერენცია გაიმართა, რომელზეც კარდიოლოგიისა და კარდიოქირურგიის თანამედროვე ასპექტები განიხილეს. მომხსენებლებმა გულის პათოლოგიების დიაგნოსტირების...

შეიძლება დაინტერესდეთ

,,ჩემს პირად პრაქტიკაში მახსენდება შემთხვევები, როდესაც წიწვოვან კურორტზე ყოფნისას აღენიშნათ სუნთქვის გაძნელება, ბრონქოსპაზმი'' - ალერგოლოგ-იმუნოლოგი ნინო მჭედლიშვილი

,,ჩემს პირად პრაქტიკაში მახსენდება შემთხვევები, როდესაც წიწვოვან კურორტზე ყოფნისას აღენიშნათ სუნთქვის გაძნელება, ბრონქოსპაზმი'' - ალერგოლოგ-იმუნოლოგი ნინო მჭედლიშვილი

გაზაფხულზე ალერგიული გამოვლინებები მატულობს ბავშვებში, რასაც შესაძლოა გართულებები მოჰყვეს. რა სახით ვლინდება და რა უნდა გააკეთონ მშობლებმა? - ამ და სხვა საკითხებზე ​MomsEdu.ge-ს ესაუბრა ალერგოლოგ-იმუნოლოგი ნინო მჭედლიშვილი.


- განსაკუთრებით ხშირია ალერგიული გამოვლინებები გაზაფხულზე. რა სახით შეიძლება გამოვლინდეს ბავშვებში?

- სეზონური ალერგია ბავშვებში უხშირესად 1 წლის ასაკის შემდგომ ვლინდება, სეზონურ ალერგიას ანუ პოლინოზს ძირითადად განაპირობებს ბალახების, სარეველების, ხეების ყვავილის მტვრის მარცვლები. მათი დიამეტრი საშუალოდ 0.05 მმ-ია, ამიტომ შეუიარაღებელი თვალით შეუძლებელია დავინახოთ. მცენარის ეს მარცვლები შეიცავენ დიდი რაოდენობით ალერგენულ ცილებს. არსებობს მცენარეული ყვავილის მტვრის ორი სახე: ერთი, რომელიც ქარით დამტვერვადია, ისინი შეიძლება დაახლოებით 100 კმ რადიუსის მანძილზე გავრცელდეს. მეორე მწერებით დამტვერვადია, მათი ყვავილები კაშკაშა ფერითა და სურნელით ხასიათდებიან, რადგან მათი მტვრის გავრცელება მწერების საშუალებით ხდება, ნაკლებად ხვდება ჰაერში. ამის გამო, ასეთი მტვრის მქონე მცენარეების მიმართ ალერგია შედარებით იშვიათია.

პოლინოზის ძირითადი სიმპტომებია:

  • ცხვირის ქავილი;
  • ცხვირიდან უხვი წყლისებური გამონადენი;
  • გახშირებული ცემინება;
  • ყელის ქავილი და/ან ტკივილი;
  • ხმის ტემბრის შეცვლა;
  • თვალების სიწითლე და/ან ქავილი;
  • თვალის ქვედა ქუთუთოების შეშუპება და კანის ფერის გამუქება ე.წ. „მუქი რგოლების“ არსებობა;
  • ყურების და ყელის ქავილი, იშვიათად ტკივილის შეგრძნება;
  • პირღია სუნთქვა;
  • ღამით ხშირი გაღვიძება და ა.შ.
- თუ მშობელმა დროულად ვერ შენიშნა, რა გართულებები შეიძლება მოჰყვეს?

- ალერგიული რინიტის მქონე პაციენტების 20-40%-ს ასევე აღენიშნებათ ასთმაც, რომელსაც ახასიათებს ხველა და/ან მსტვინავი სუნთქვა, სულხუთვა, სუნთქვის გახშირება შეტევის დროს, რაც აუცილებლად საჭიროებს დაუყოვნებლივ დახმარებას.

- ზოგადად, რა რჩევებს მისცემდით მშობლებს, როგორ მოიქცნენ ალერგიის გამოვლენის შემთხვევაში?

- ალერგიული სიმპტომების გამოვლენისას მნიშვნელოვანია დროული დიაგნოსტიკა, შემდგომში გართულებების თავიდან აცილების მიზნით. ალერგიის გამომწვევი მიზეზის დასადგენად რეკომენდებულია კანის სინჯების ჩატარება საეჭვო ალერგენების მიმართ, რაც გულისხმობს, მაგალითად, მცენარეული მტვრის ალერგენის, წვეთის სახით, წინამხარზე მოთავსებას და კონკრეტული მცენარის მიმართ ალერგიის გამოვლენას. პროცედურა არის ძალიან მარტივი, ნაკლებად მტკივნეული და 30 წთ-ში პასუხი მზად არის. გასათვალისწინებელია, რომ პაციენტი გამოკვლევამდე, საშუალოდ 7 დღის განმავლობაში, არ უნდა იღებდეს ანტიჰისტამინურ პრეპარატებს. თუ კანის პრიკ-ტესტირება ვერ ტარდება, მაგალითად ადრეულ ასაკში, უმჯობესია სისხლში სპეციფიკური იმუნოგლობულინების განსაზღვრა, ან ბევრი ფაქტორის მიმართ ალერგიის შემთხევაში, მძიმე მიმდინარეობისას რეკომენდებულია იმუნოლოგიური ტესტი, თანამედროვე ბიოჩიპის მეთოდით (ISAC), რომლის დროსაც შესაძლებელია ანალიზი ჩატარდეს ალერგენების 112 კომპონენტზე ერთდროულად.

დიაგნოსტიკის შემდგომ მარტივია საპრევენციო ღონისძიებების დაგეგმვა. სეზონური ალერგიის გართულების თავიდან აცილების მიზნით მნიშნელოვანია ალერგენების თავიდან არიდება!

ალერგიული მცენარის ყვავილობის დროს, ამ მცენარეზე ალერგიული ადამიანი უნდა მოერიდოს ქარიან ამინდში გარეთ აქტივობას, უმჯობესია სეირნობა წვიმის დროს ან შემდეგ, რადგან გარკვეულწილად სუფთავდება ყვავილის მტვრისგან ჰაერი;
მანქანით მგზავრობისას დახურეთ ფანჯარა და გამოიყენეთ კონდინციონერი, უმჯობესია HEPA გამწმენდი ფილტრით;
გამოიყენეთ მზისგან დამცავი სათვალე, რათა ნაკლებად მოხვდეს ალერგენები თვალის ლორწოვანში;
სახლში დაბრუნებისას რეკომენდებულია დროულად შხაპის მიღება, რათა მოხდეს ალერგიული მტვრის ნაწილაკების ჩამორეცხვა სხეულიდან;
ხშირად უნდა მოხდეს ცხვირის ლორწოვანის გამორეცხვა, ზღვის მარილის შემცველი ხსნარებით;
ოთახის დასუფთავება უმჯობესია მოხდეს სველი წესით და HEPA ფილტრის მქონე მტვერსასრუტით;
ტანსაცმელი და თეთრეული სასურველია გაშრეს საშრობ ოთახში პრობლემურ სეზონზე;

თუ ალერგიული ჩივილები, პრევენციული ღონისძიებების მიუხედავად, მუდმივია და მედიკამენტის დოზების გაზრდას საჭიროებს, რეკომენდებულია ალერგენსპეციფიკური იმუნოთერაპიის ჩატარება ( ე.წ. ანტიალერგიული აცრა), რაც განკურნების და შემდგომში გართულების თავიდან არიდების შანსს გვაძლევს.

- როდის უნდა მივმართოთ ექიმს?

- ზოგჯერ პაციენტებს უჭირთ განასხვაონ ალერგიული სიმპტომები გაციებისგან და მიმართავენ თვითმკურნალობას, გაციებას იწვევს ვირუსის დახლოებით 200-მდე ქვეტიპი. იგი თვითგანკურნებადი დაავადებაა, მხოლოდ რამდენიმე დღე გრძელდება. მიმდინარეობს სიმპტომების მსუბუქი გამოვლინებით, ახასიათებს ყელის ტკივილი, ცემინება, ცხვირის გაჭედვა და/ან ცხვირიდან გამონადენი, უფერო ან მომწვანო-მოყვითალო ფერის, მსუბუქი ხველა, რომელიც უხშირესად უმჯობესდება ცხვირის და ყელის სიმპტომების ალაგების შემდეგ. იშვიათად ახასიათებს ცხელება, კუნთების ტკივილი, თავის ტკივილი, დისკომფორტის შეგრძნება ყურის და სახის არეში. თუ სიმპტომები არის ხანგრძლივი, იწვევს ყოველდღიურ აქტივობაში შეზღუდვას, უმჯობესია დროულად მიმართონ ექიმს.

- რამდენად დიდია შანსი სეზონური ალერგიისკენ მიდრეკილების მქონე ადამიანს, საკვების მიმართაც ჰქონდეს ალერგიული გამოვლინება?

- კვებითი ალერგია, როგორც წესი, ადრეული ასაკიდან ვლინდება და ასაკის მატებასთან ერთად იკარგება. ყველაზე გავრცელებული კვებითი ალერგენებია: ძროხის რძე, კვერცხი, თევზი და თევზისნაირები, სოიო, თხილეული. იშვიათ შემთხვევაში მათ მიმართ ალერგია მთელი ცხოვრება შეიძლება დარჩეს. მცენარეების მტვრის მარცვლის მიმართ ალერგიულებს შესაძლოა გამოუვლინდეთ ე.წ. ორალურ-ალერგიული სინდრომი. ეს არის კვებითი ალერგიის ტიპი, რომელიც გამოწვეულია თერმულად დაუმუშავებელი ხილით, სუნელითა და თხილით. აღმოჩნდა, რომ გარკვეული მცენარეების მტვრის მარცვალს და მრავალ ხილს, ბოსტნეულს, თხილეულს და სუნელსაც კი შესაძლოა ჰქონდეს მსგავსი სტრუქტურის ცილები. ეს ცილები ორგანიზმის იმუნური სისტემის მიერ აღიქმება, როგორც საშიში და განაპირობებენ ალერგიული რეაქციების პროვოცირებას. ყველაზე ხშირი სიმპტომებია პირის ღრუსა და ხორხის შეშუპება, რომელიც იწყება ძალიან სწრაფად საკვების პირის ღრუში მოხვედრისთანავე და როგორც წესი საკვების გადაყლაპვიდან რამდენიმე წუთი გრძელდება.

სიმპტომები: პირის ღრუს, ხორხის, ზოგჯერ ტუჩების ქავილი და მცირე შეშუპება;

სიმპტომები, როგორც წესი, იწყება პრობლემური საკვების მიღებიდან რამდენიმე წუთში, ხოლო გადაყლაპვის შემდეგ რამდენიმე წუთში ჩივილები გადის; ზოგიერთ პაციენტს აღენიშნება ხელების ქავილი, სიწითლე, შეშუპება გათლილ ხილთან ან ბოსტნეულთან შეხების შემდეგ, მაგალითად: მანგო, ვაშლი ან კარტოფილი.

ორალური ალერგიული სინდრომის მქონე პაციენტების დაახლოებით 10%-ს აღენიშნება გულისრევა და მუცლის ტკივილი, ხოლო დაახლოებით 5 %-ს უფრო მძიმე სისტემური რეაქცია, როგორიცაა ხორხსა და გულმკერდში შებოჭვის შეგრძნება, სუნთქვის გაძნელება, გულისრევა, დიარეა ან ცნობიერების დაკარგვა. აღსანიშნავია, რომ ორალური ალერგიული სინდრომის სიმპტომები დამოკიდებულია მცენარეების ყვავილობის სეზონზე. სიმპტომები, როგორც წესი შესამჩნევია ამ სინდრომთან დაკავშირებული მცენარეების ყვავილობისას და გრძელდება კიდევ რამდენიმე თვე.

- ამბობენ, რომ გაზაფხულზე ნაძვის მტვერი კარგია ბავშვებისთვის და მიჰყავთ მთის კურორტზე. რამდენად გამართლებულია? რეალურად არის თუ არა ბავშვებისთვის კარგი თუ პირიქით, ალერგიის გამომწვევია?

- სამწუხაროდ, მაღალი მტკიცებულების კვლევები იმის შესახებ, რომ ნაძვის მტვერს ჯანმრთელობისთვის რაიმე სასარგებლო თვისება აქვს, არ მოგვეპოვება. სუფთა ჰაერზე ყოფნა ნებისმიერ სეზონზე კარგია, თუმცა გასათვალისწინებელია პოლინოზის არსებობა, ჩემს პირად პრაქტიკაში მახსენდება შემთხვევები, როდესაც წიწვოვან კურორტზე ყოფნისას აღენიშნათ სუნთქვის გაძნელება, ბრონქოსპაზმი, მაღალი კონცენტრაციით ხე-მცენარის მტვრის შესუნთქვის ან საკვებად მიღების დროს.


ესაუბრა მარიამ ჩოქური

წაიკითხეთ სრულად