Baby Bag

​რას იწვევს D ვიტამინის ნაკლებობა, ან პირიქით სიჭარბე? - ექიმის რჩევები მშობლებს, რომელთა შვილებსაც ეს პრობლემა აწუხებთ

​რას იწვევს D ვიტამინის ნაკლებობა, ან პირიქით სიჭარბე? - ექიმის რჩევები მშობლებს, რომელთა შვილებსაც ეს პრობლემა აწუხებთ

რას იწვევს D ვიტამინის ნაკლებობა, ან პირიქით სიჭარბე? - რჩევები მშობლებს, რომელთა შვილებსაც ეს პრობლემა აწუხებთ. ​MomsEdu.ge-ს ესაუბრა ექიმი-პედიატრი, რადიოლოგი ნანა საპანაძე.

- ქალბატონო ნანა, რას უზრუნველყოფს ბავშვის ორგანიზმში D ვიტამინი?

​- თავდაპირველად განვიხილოთ, რას წარმოადგენს D ვიტამინი. ვიტამინი D ერთდროულად წარმოადგენს ჰორმონს და ცხიმში ხსნად ვიტამინს. „მზის ვიტამინი“ 1963 წელს გამოყოფილ იქნა თევზის ქონიდან.

​არჩევენ ვიტამინ D-ს ორ აქტიურ ფორმას. ვიტამინ D2 მცენარეული წარმოშობის სინთეზური ვიტამინი, რომელიც წარმოიქმნება ზოგიერთ საფუარა სოკოზე ულტრაიისფერი სხივების ზემოქმედების შედეგად, მისი პროვიტამინია ერგოსტერონი. ვიტამინ D2-ით ამდიდრებენ საკვებს და ბიოლოგიურად აქტიურ დანამატებს. ვიტამინი D3 (მეორე სახელი „ნატურალური“) გვხვდება ცხოველური წარმოშობის საკვებში, ადამიანის ორგანიზმისთვის იგი უფრო ოპტიმალურად ითვლება. ეს ფორმები თირკმელებსა და ღვიძლში გარდაიქმნება ჰორმონ კალციტრიოლად, იგი ვიტამინ D-ს აქტიურ ფორმად, რომელიც მოქმედებს კუნთების, თირკმელების, ნაწლავების უჯრედებზე. ნაწლავებში იგი ხელს უწყობს კალციუმის გადამტანი ცილის წარმოქმნას, ხოლო კუნთებსა და თირკმელებში - თავისუფალი კალციუმის უკუშეწოვას.

​რაციონში D ვიტამინის ნაკლებობა, მზეზე ბავშვის არასაკმარისად ყოფნასთან ერთად, ჩვილ და ადრეული ასაკის ბავშვებში იწვევს კალციუმისა და ფოსფორის ცვლის მოშლას, რის შედეგადაც ირღვევა ძვლოვანი ქსოვილის წარმოქმნა და მინერალიზაცია. ამ დაავადებას ბავშვებში რაქიტი, მოზრდილებში კი ოსტეომალაცია (ძვლების დარბილება) ეწოდება.

​- როგორ ვლინდება რაქიტი, ანუ როგორ უნდა მიხვდეს მშობელი, რომ ბავშვს D ვიტამინის ნაკლებობა აქვს?

​- ძირითადად, რაქიტი ბავშვის სიცოცხლის პირველ და მეორე თვეზევე იჩენს თავს, ხოლო სრულად დაავადება 4–დან 6 თვემდე ასაკში ვლინდება. რაქიტის გამოვლენის პირველი ნიშნებია:

  • ​ჭირვეულობა, ხშირი ტირილი, ბავშვი შეიძლება იყოს, როგორც აგზნებული, ისე მივარდნილი;
  • უძილობა, ფრთხილი ძილი, კრთომები (ძილშიც და სიფხიზლეშიც);
  • ცუდი მადა;
  • ოფლიანობის მომატება, განსაკუთრებით კეფის არეში. ბალიშზე ოფლიანი კეფის ხშირი ხახუნის გამო, ამ არეში გამელოტება ვითარდება, ე.წ. კეფის სიქაჩლე.
  • ძვლების არასაკმარისი მინერალიზაციის გამო ყიფლიბანდის დროული დახურვა არ ხდება, ყიფლიბანდი დიდი ზომისაა, რბილდება დიდი ყიფლიბანდის კიდეები, ასევე კეფის ძვალი( ამას კრანიოტაბესი ეწოდება).

​თუ დეფიციტი გაგრძელდა, შემდგომში დაავადება კიდევ უფრო შეიძლება გაღრმავდეს და გამოვლინდეს.

  • თავის დეფორმაცია: კეფის გაბრტყელება, დიდი ყიფლიბანდის გვიანი დახურვა, გამოკვეთილი შუბლის ბორცვები, კვადრატული ფორმის თავი.
  • კბილების გვიანი ამოსვლა.
  • გულმკერდის დეფორმაცია: მკერდის ძვალთან ნეკნების ბოლოების შემსხვილება - „რაქიტული კრიალოსანი“, ლავიწების დეფორმაცია, მკერდის ძვლის დეფორმაცია - ჩაზნექილი ან გამოზნექილი მკერდი, „მეწაღის გულმკერდი“ ან „ქათმის გულმკერდი“.
  • კიდურების დეფორმაციები: ხელებზე სხივ-მაჯის სახსრის შემსხვილება - რაქიტული სამაჯურები. როდესაც ბავშვი სიარულს დაიწყებს, ფეხებზე გარეთ გაზნექილი O-ს მაგვარი, ან მუხლის არეში შიგნით შედრეკილი და ერთმანეთთან მიახლოებული X-ს მაგვარი ფეხები.
  • კუნთთა ტონუსის დაქვეითება: დიდი ბაყაყისებური მუცელი, ხოხვისა და სიარულის დაგვიანება, იხვისებური სიარული.
  •  ყაბზობა და ფაღარათი.

​რაქიტის დიაგნოზს პედიატრი სვამს გასინჯვისას, მაგრამ ზოგჯერ დამატებითი კვლევების ჩატარებაა საჭირო. ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ დედებმა დაავადების ზემოთ ჩამოთვლილი პირველი ნიშნების გამოვლენისთანავე მიმართონ პედიატრს.

​- რა რჩევებს მისცემდით მშობლებს მანამ, სანამ ექიმს მიმართავდნენ და როდის უნდა მივმართოთ ექიმს?

​- ძალიან მნიშვნელოვანია რაქიტის პროფილაქტიკა, რადგან ასე თავიდან ავიცილებთ ყველა გართულებასა და ნარჩენ მოვლენას, რაც ამ დაავადებას სდევს თან. რაქიტის პროფილაქტიკა გულისხმობს ბავშვის მოვლისა და კვების რეჟიმის სწორ ორგანიზებას. უმჯობესია, ბავშვი იკვებებოდეს ძუძუთი, მაგრამ თუ ბავშვი გარკვეული მიზეზებით ხელოვნურ კვებაზეა, აუცილებლად უნდა იღებდეს ადაპტირებულ ნარევს, (ასაკის შესაბამის ფორმულას), დროულად უნდა მიეცეს დამატებითი საკვები, ყოველდღიურად უნდა ასეირნებდნენ სუფთა ჰაერზე, უტარებდნენ გამაკაჟებელ პროცედურებს, ვარჯიშებს ასაკის შესაბამისად. მნიშვნელოვანია, ბავშვმა მიიღოს საპროფილაქტიკოდ ვიტამინი D, ხოლო მედიკამენტის დოზა, მიღების წესი და ხანგრძლივობა უნდა განსაზღვროს პედიატრმა.

​რაქიტის ნიშნების შემჩნევისთანავე დედამ უნდა მიმართოს პედიატრს, არ შეიძლება რაქიტის მკურნალობა ექიმის კონსულტაციის გარეშე.

​ორიოდე სიტყვით შევჩერდები ისეთ გართულებაზე, როგორიცაა D ჰიპერვიტამინოზი.

​ზოგჯერ დედებს აქვთ ინფორმაცია D ვიტამინის ნაკლებობის შედეგად გამოწვეული რაქიტის შესახებ და ცდილობენ, პატარას მიაღებინონ აღნიშნული ვიტამინი, ხშირად ექიმის დანიშნულების გარეშეც. ასეთ შემთხვევაში დედამ ადვილი შესაძლებელია, ვერ განსაზღვროს ოპტიმალური დოზა მისი პატარასთვის, დაეყრდნოს მხოლოდ ანოტაციაში მითითებულ ინფორმაციას და ბავშვმა მიიღოს მედიკამენტის ჭარბი დოზა, განვითარდეს D ჰიპერვიტამინოზი. ამ ვიტამინის ზედმეტი დოზები აზიანებს ენდოკრინულ, კერძოდ ფარისებრ, ფარისებრახლო და მკერდუკანა ჯირკვლებს. კალციუმი ლაგდება ყველა ორგანოში და არღვევს მათ ფუნქციას. D ჰიპერვიტამინოზის შორეული შედეგებია თირკმელების ფუნქციის დარღვევა (კალციუმის ჩალაგების გამო) მკერდუკანა (თიმუსის) და პარათირეოიდული ჯირკვლების ფუნქციის დარღვევა, იმუნიტეტის დაქვეითება, შემდგომში მეორადი ბაქტერიული ინფექციების (პნევმონიის, პიელონეფრიტი) განვითარებით.

​თუ პატარას დედის მიერ ანოტაციით შერჩეული დოზით, ვიტამინ D-ს მიღების პროცესში გამოუვლინდება მადის დაქვეითება, შესაძლებელია, სრულ უმადობამდე, პირღებინება, წყურვილი, ძილიანობა, მოდუნება, დეფეკაციის დარღვევები - დიარეისა და ყაბზობის მონაცვლეობით, მშობელმა დაუყოვნებლივ უნდა მიმართოს პედიატრს შესაბამისი კვლევისა და საჭირო მკურნალობისთვის.

​ესაუბრა მარიამ ჩოქური

შეიძლება დაინტერესდეთ

„მუცელზე წოლა ერთ-ერთი არასასურველი პოზაა, ამ დროს ზეწოლა ხდება სისხლძარღვებზე,“ - თერაპევტი ლია ჭანტურიძე

„მუცელზე წოლა ერთ-ერთი არასასურველი პოზაა, ამ დროს ზეწოლა ხდება სისხლძარღვებზე,“ - თერაპევტი ლია ჭანტურიძე

თერაპევტმა ლია ჭანტურიძემ სხვადასხვა პოზიციაში ძილის დადებით და უარყოფით მხარეებზე ისაუბრა. მისი თქმით, ყველაზე გავრცელებული პოზიცია ზურგზე წოლაა, რომელიც ერთ-ერთ საუკეთესო პოზად ითვლება ხერხემლისთვის:

„ყველაზე გავრცელებული პოზიცია არის ზურგზე წოლა, როდესაც ადამიანი წევს ზურგზე, გამართული ხელებით და ფეხებით. ის განიხილება, როგორც ერთ-ერთი საუკეთესო პოზა ხერხემლისთვის. ეს კისრისთვის და მხრებისთვის არის კარგი დასვენება. ამ დროს უმჯობესდება თავის ტვინის სისხლის მიმოქცევა, რაც ამცირებს თავის ტკივილის რისკს. ქალბატონებისთვის არის ეს საინტერესო, რადგან აუმჯობესებს მკერდის სიმკვრივეს. ეს პოზა კურნავს უძილობას.​ ამ პოზას აქვს თავისი გვერდითი მხარეები. შეიძლება, გამოიწვიოს წელის ტკივილი. ამის შესამსუბუქებლად შეგვიძლია ბალიში გამოვიყენოთ და მუხლების ქვეშ ამოვიდოთ. ასეთი პოზა ამწვავებს ხვრინვას, განსაკუთრებით იმ ადამიანებში, ვისაც აწუხებს ძილის აპნოე. მათთვის სასურველია გვერდზე წოლა. მათთვის ვისაც აქვს რეფლუქს ეზოფაგიტი, ზურგზე წოლა არ არის რეკომენდებული.“

ლია ჭანტურიძის თქმით, ხერხემლისთვის კიდევ ერთ საუკეთესო პოზად ე.წ. „მორის პოზა“ ითვლება:

„არის ასეთი „მორის პოზა.“ ეს არის გვერდზე წოლა, მარჯვენა ან მარცხენა მხარეს, გამართული ფეხებით და ხელებით. ესეც განიხილება, როგორც ერთ-ერთი იდეალური პოზა ხერხემლისთვის. ის აგვაცილებს ზურგის, კისრის და თავის ტკივილს. ამ პოზასაც აქვს თავისი გვერდითი ეფექტები. ის იწვევს ტკივილს ბარძაყის და მხრის მიდამოში, რადგან ხდება ხანგრძლივი ზეწოლა. ამის შესამსუბუქებლად შეგვიძლია ბალიში ამოვიდოთ თეძოს ქვეშ, ფეხებს შორის. გვერდით როდესაც ვწევართ,​ ამ დროს თავის ტკივილები არ არის, თუ, რა თქმა უნდა, კომფორტული ბალიში გვაქვს. სასურველია ანატომიური ბალიში გამოვიყენოთ, რომელიც შეავსებს ადგილს კისერსა და საწოლს შორის, რაც აგვარიდებს თავის ტკივილს. გვერდზე წოლამ შეიძლება გაგვიჩინოს ნაოჭები სახეზე, გამოიწვიოს ცალი მკერდის დეფორმაცია. გვერდზე წოლა იდეალური პოზაა ორსულებისთვის. ამ დროს ნაყოფის სისხლის მიმოქცევა უმჯობესდება. ის ხვრინვას ამცირებს, ამიტომ სასურველია, ვიწვეთ გვერდზე.“

ლია ჭანტურიძემ ემბრიონის პოზაზეც ისაუბრა. მისი თქმით, ასეთ პოზიციაში ძილი კომფორტულია ორსული ქალბატონებისთვის:

„ემბრიონის პოზაც გვერდზე წოლაა. ამ დროს მუხლები და ხელები უფრო მოხრილი გვაქვს. ეს პოზაც კარგია ზურგისთვის. ​ის ამცირებს რეფლუქსს, ხვრინვას, კომფორტულია ორსულებისთვისაც. ამ პოზასაც ახასიათებს მკერდის დეფორმაცია, შეიძლება გამოიწვიოს კისრის ტკივილი.“

„მუცელზე წოლა ერთ-ერთი არასასურველი პოზაა. ეს მთლიანად ხერხემლისთვის არის დატვირთვა. როდესაც ვწევართ მუცელზე, თავი შეტრიალებული გვაქვს ან მარჯვნივ, ან მარცხნივ. ​ამ დროს ზეწოლა ხდება სისხლძარღვებზე, რომლებიც გაივლის ხერხემლის მალებს შორის. სისხლი კარგად არ მიედინება თავისკენ, კვება ვერ ხდება კარგი, დილით ვიღვიძებთ თავის ტკივილით. შეიძლება გავიღვიძოთ შეშუპებით, რადგან ვენური სისხლის უკუდინებაც არ ხდება კარგად. განსაკუთრებით არ არის რეკომენდებული ასეთი ძილი ადამიანებში, რომლებსაც აქვთ სისხლძარღვების პრობლემები, ათეროსკლეროზი და ოსტეოქონდროზი,“ - აღნიშნულ საკითხზე ლია ჭანტურიძემ ტელეკომპანია რუსთავი 2-ის გადაცემაში „დილა მშვიდობისა საქართველო“ ისაუბრა.

წყარო: ​„დილა მშვიდობისა საქართველო“

წაიკითხეთ სრულად